Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) Nedir?

          Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Ne Demek? Ne Anlama Geliyor?

           Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı ceza mahkemeleri tarafından belirli şartları taşıyan suçlarda verilen mahkeme kararıdır. Peki bu karar ne anlama geliyor? Hükmün açıklanmasının geri bırakılması bir ceza mıdır?bu yazımızda bu duruma açıklık getirelim.

          HAGB bir sanığın hakkında mahkeme kararı ile cezalandırılması fakat bu cezanın hukuk aleminde sonuç doğurmamasıdır. Tabi ki  cezanın bir sonuç ortaya çıkarmaması için belirli haller ve şartlar olacaktır. HAGB daha önce kasten bir suç işlememiş bir sanığa bir suçtan belli şartları yerine getirdiği takdirde ceza verilmemesi,belirlenen yasal denetim süresince herhangi bir suça karışmadığında da adli sicil kaydı oluşmadan ceza davasının düşmesi anlamına gelmektedir.

Daha önce de bahsettiğimiz gibi Hagb kararı aslında kişiyi yeniden topluma kazandırmak yada ona yeniden bir şans vermek anlamına  da gelmektedir. Hagb şartları her zaman oluşmayabilir ve bu karar hakim tarafından verildiğinden cezanın belirli bir erteleme süresi olduğundan kişilerin bundan sonraki süreçte daha dikkatli olması gerekir.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasının Şartları Nelerdir?

Bir ceza davasında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmesi için bir takım şartların oluşması gerekir ki ceza mahkemesi tarafından bu karar o zaman verilebilir.

 HAGB kararı verilmesi için oluşması gereken şartlar şunlardır;

  • Hükmolunan cezanın 2 yıl ve daha az süreli hapis cezası veya adli para cezası olması gerekir

Hagb kararının verilebilmesi için para cezalarında herhangi bir sınır koyulmamıştır. Miktarı ne olursa olsun Hagb verilebilir fakat hüküm kurulan her hapis cezası için HAGB kararı mümkün değildir. Burada hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmesi için hapis cezası sınırı 2 yıldır. Burada suçun kanundaki alt ve üst sınırı pek bir önem ifade etmez verilen son karara bakılır. 2 yıl hapis  cezasıyla beraber verilen para cezasına da HAGB kararı uygulanabilir.

  • Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkum olmamış bulunması gereklidir.

Sanık daha  önceden taksirli bir suç işlemişse hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilebilir fakat  önceden kasten  bir suça karışmışsa HAGB kararı alınamaz. Çünkü HAGB Kişilerin topluma tekrar kazandırılması amacını taşır ve aynı zamanda kişilerin pişman olup ikinci bir sefer suça karışmayacağı varsayımından hareket eder. Eğer sanık daha öncesinde işlenmiş kasti  bir suçla hakim karşısına çıkarsa buradaHAGB kararı uygulanamaz.

  • Mahkeme hagb kararı vermeden önce kişinin hal ve hareketlerinin değerlendirir.İyi hale ve iyi niyete bakar. Sanığın bu suçu bir daha işlemeyeceğinekanaat getirirse böyle bir karar alabilir.Bu anlamda sanığın samimiyeti mahkemenin nezdinde  son derece önemlidir.
  • Şartlardan bir diğeri ise; HAGB kararı alınmadan evvel suçun işlenmesiyle kim mağdur olduysa bu kamu yada şahıslar olabilir.Bu mağduriyet giderilmelidir ki HAGB kararına bir zemin hazırlanmış olMağduriyetin giderilmesi tazmin şeklinde yada mahkemenin takdiriyle olabilir.

Bu koşulu sanık derhal yerine getiremediği takdirde; sanık hakkında mağdura veya kamuya verdiği zararı denetim süresince aylık taksitler halinde ödemek suretiyle tamamen gidermesi koşuluyla da hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilebilir (CMK m.231/9).

  • Hagb için bir diğer şart ise sanığın bu kararı kabul etmesi gerekir.Sanığın kabul etmemesi hâlinde, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmez (CMK m. 231/6-c).

Hagb Kararı Hangi Durumlarda Verilemez?

Yukarı bölümdeki yazılarımızda her suç için bu kararın alınamayacağını belirtmiştik. HAGB nin uygun olduğu durumlar olduğu gibi direk fiili ceza gerektiren ertelenemeyen durumlar vardır. Bunlar şöyle sıralanabilir;

  • Disiplin suçları
  • Karşılıksız çek keşide etme suçu
  • İmar kirliliğine neden olma suçu
  • Disiplin veya tazyik hapsi gerektiren suçlar

 

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasında Denetim Süresi

Ceza mahkemelerinde bu karar verildikten ve sanık tarafından kabul edildikten kişinin denetim süresi başlar. Sanık bu süre içerisinde herhangi bir suça karışmayacağının taahhüdünü verir.HAGB süresi yasal olarak 5 yıl olarak düzenlenmiştir. Sanık 5 yıl boyunca kasıtlı bir suçtan uzak durmalıdır ki HAGB verilen karar da karşısına çıkmamış olsun. 5 yıl denetim süresine dahil olarak ceza mahkemeleri tarafından takdir edilen 1 yıldan fazla olmayacak şekilde denetimli serbestlik tedbiri de verilebilir.Bu tedbirin alınması tamamen mahkemelerin takdirindedir. Bu tedbir sanığın ve suçun durumuna göre değişebilir. Denetimli serbestlik tedbiri olarak;

  1. Bir meslek veya sanat sahibi olmaması halinde, meslek veya sanat sahibi olmasını sağlamak amacıyla bir eğitim programına devam etmesine,
  2. Bir meslek veya sanat sahibi olması halinde, bir kamu kurumunda veya özel olarak aynı meslek veya sanatı icra eden bir başkasının gözetimi altında ücret karşılığında çalıştırılmasına,
  3. Belli yerlere gitmekten yasaklanmasına, belli yerlere devam etmek hususunda yükümlü kılınmasına ya da takdir edilecek başka yükümlülüğü yerine getirmesine,
  4. karar verilebilir. Denetim süresi içinde dava zamanaşımı durur (CMK m. 231/8).

Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmediği ve denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere uygun davranıldığı takdirde, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak, davanın düşmesi kararı verilir (CMK 231/10).

Özet olarak yazarsak denetim süreci içerisinde şahıs herhangi bir olaya suça karışmamalıdır. Zaten denetim süreci de bunu izlemek için verilmiş bir süredir.Bu süreç istenildiği gibi sonuçlanırsa sanığın sicil kaydı oluşmayacak sabıka almayacaktır. Fakat bu süre içinde yeniden herhangi bir suça karışılır  yada mahkemenin verdiği karara aykırı davranılırsa mahkeme ertelediği kararı uygulamaya koyar. Fakat cezanın nasıl olacağı yine mahkemenin takdirine bağlıdır. Alternatif bir ceza verebilir, ertelenen cezanın yarısını çekmesini isteyebilir yada seçenek yaptırımları ortaya koyabilir.

Hagb Kararına İtiraz Edilir Mi ?

CMK’nın 231. Maddesinin 12. Fıkrasında çok açık olarak belirtildiği üzere HAGB kararına itiraz edilebilir. Fakat sanık istinaf ve temyiz yoluna gitmeden itirazını bir üst  mahkemeye yapabilir. İtiraz,  sanık duruşmada ise sanığınyüzüne karşı okunmasından , yokluğunda verildiyse mahkemece tebliği tarafa yaptıktan sonra 7 gün içinde yapılmalıdır. Bir caza hukukçusundan destek alınarak yazılacak bir dilekçe ile ilgili mahkemeye itiraz yapılabilecektir.

Arabulucu Avukat Elif Kocabaş

Click to rate this post!
[Total: 1 Average: 5]

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Call Now Button