info@elifkocabas.av.tr
05416419074

Single Blog Title

This is a single blog caption

Kıdem Tazminatı Alma Şartları

Bir işçinin, bir işyerinde ya da birkaç işyerinde çalıştıktan sonra işini kaybetmesi neticesinde yıpranması, yeni bir işe başlarken karşılaşacağı güçlükler ve işçinin işyerinde çalıştığı süre boyunca işyerine sağladığı katkıların göz önünde bulundurularak, kanunu esaslar doğrultusunda işveren tarafından işçiye verilecek toplu paraya kıdem tazminatı denir. Çalışan işçileri güvence altına alan ve mağdur olmalarını önleyen kıdem tazminatını alabilmeniz için öncelikle yasalarda belirtilen şartlar kapsamında sözleşmenin fesh edilmesi gerekmektedir. Yani işveren haksız olarak işçiyi işten çıkartmış olması gerekir. Bu durumda işçi kıdem tazminatı talebinde bulunabilir. Bazı hallerde işçi kendi isteğiyle ayrıldığında kıdem tazminatı alamamaktadır ancak istisnai durumlarda işçi kendi isteğiyle işten ayrılması halinde bazı şartları sağlamak kaydıyla kıdem tazminatı alabilmektedir.

 

Kanunlar Açısından Kıdem Tazminatı

Mahkemeler tarafından kıdem tazminatının işçinin kusurundan bağımsız olarak ele alınması gereken bir tazminat niteliği taşıdığı kabul edilmektedir. Kıdem tazminatı, fesih işlemine bağlı haklardandır. Ancak iş sözleşmesinin sona erdiği hallerde işçinin kıdem tazminatı talep etme hakkı doğmaktadır. Kıdem tazminatı alabilmek için 4857 sayılı iş kanununun 120. maddesi gereğince yürürlükte bırakılan 1475 sayılı yasanın 14. maddesinde işçinin kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için işyerinde en az 1 yıl çalışmış olması gerektiği düzenlenmiştir. Yani işçinin işyerinde fiilen çalışmaya başladığı tarih en az 1 yıllık süreci başlangıç olarak kabul edilmektedir. Bir diğer önemli husus da iş sözleşmesinin imzalandığı tarih yerine fiilen iş ilişkisinin başladığı tarihte tazminatına hak kazanma ve hesap yönünde dikkate alınması gereken süreyi başlatacaktır. Bir diğer ifade ile işçinin çırak olarak çalıştığı süreler, kıdem tazminatına esas alınacak süre içerisinde değerlendirilmemektedir. Ancak deneme süresi kıdem süresine eklenir. En az 1 yıllık çalışma süresi derhal fesihlerde feshin bildirildiği anda sona erer. Kural olarak bu bildirimin muhataba ulaştığı anda sonuçlarını doğurmaktadır.

 

Kıdem Tazminatına Hak Kazanılan Bilmesi İçin Gerekli Şartlar

Kişinin kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için, çalışma suresinin iş sözleşmesine tabi olarak yapılması gerekir. Burada dikkat edilecek husus belirli süreli sözleşme kapsamında, sürenin bitimi ile işin kendiliğinden sona ermesi durumunda kıdem tazminatından bahsedilecektir. Yapılan sözleşme kıdem tazminatı almaya hak kazanacak biçimde sona ermelidir. Yasa kapsamında öngörülen haller şunlardır:

  • İşçinin ölmesi,
  • İşveren tarafından İş Kanunu’nun 25.maddesinde belirtilen haller dışında bir nedenle sözleşmenin fesh edilmesi,
  • İş Kanununun 24. maddesi gereğince sözleşmenin işçi tarafından feshi,
  • Kişinin askerlik hizmetini yerine getirmek nedeniyle sözleşmenin feshedilmesi,
  • Kişinin Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan emeklilik ya da malullük aylığı veya toptan ödeme almak amacıyla sözleşmenin feshedilmesi,
  • Çalışan işçi, kadın ise kadının evlenmesi nedeniyle sözleşmenin feshedilmesi, (evlenme tarihi itibariyle 1 yıl içinde başvurması şartıyla)
  • Aynı işveren için en az 1 yıl çalışmış olması,
  • Askerlik görevi dışında, askerlik ödevi ya da kanundan doğan çalışma ödevi nedeniyle işten ayrılma, emekli olmaksızın emeklilik bağlantılı fesih yapılması durumunda kıdem tazminatı söz konusu olabilir. Aynı zamanda işçi sendikası yöneticiliğine seçilme nedeni ile işten ayrılmak ve çalıştığı hizmetin birleştirilmesi yoluyla Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan yaşlılık veya malullük aylığı veya toptan ödeme almaya hak kazanmak hallerinde de kıdem tazminatı söz konusu olacaktır.

Kıdem tazminatına hak kazandıracak biçimde sözleşmenin sona ermesi için sözleşmenin belirli süreli ya da belirsiz süreli olması arasında hiçbir fark yoktur. İşveren ya da işçi tarafından sözleşmenin haklı nedenlerle fes edilmesi konusunda, haklı nedene dayanan tarafın bunun varlığını ispat etmesi gerekir. Eğer işveren iş sözleşmesini haklı nedenlerle fesih etse bile İş Kanunu’nun 25/II maddesi dışındaki hallerde yine kıdem tazminatı ödemek zorunda kalacaktır. Bu yüzden işverenin sözleşmenin feshinin İş Kanunu’nun 25/II maddesi kapsamında olduğunu ispatlaması zorunludur.

 

Kıdem Tazminatına Hak Kazandırmayan Başlıca Sona Erme Halleri

  • Sözleşmenin geçersizlik ile son bulması,
  • Tarafların anlaşması,
  • Belirli süreli sözleşmelerde sözleşmede belirtilen sürenin dolması ve sözleşmenin yenilenmemesi,
  • Sözleşmenin işçi tarafından öneli, usulsüz ve haksız derhal feshi,

 

Evlilik Nedeniyle Kendi İsteğiyle İşyerinden Ayrılan İşçi Kıdem Tazminatı Alabilir mi?

Yasalara göre kendi isteğiyle istifa eden işçi kıdem tazminatı alamaz. Ancak iş sözleşmesi, işçin askerlik görevini yerine getirmek istemesi nedeniyle ayrılması, emeklilik hakkının elde edilmesi, işçinin sağlık problemlerinin sürekli çalışmasına engel olduğunu belgelemesi gerekiyor. Bununla birlikte işveren ahlak kurallarına aykırı davranışlar ve iyi niyet bulunmadan davranışı nedeniyle işçinin istifa etmesi hallerinde; işçi en az 1 yıl çalışmış olması şartıyla kıdem tazminatı hakkı bulunmaktadır. Yasal düzenlemeler yer alan hükümler gereği kadın işçinin evlenmesi durumunda iş sözleşmesinin evliliğin yapıldığı tarihten itibaren 1 yıl içinde yazılı olarak feshi, evliliği gösteren belgenin işverene sunulması, sözleşmenin fesh edilmesinin gerekçesinin evlilik olduğu açıkça belirtilmesi durumunda, kadın işçi kıdem tazminatı almaya hak kazanır. Belirtilen tüm bu detaylar konusunda uzmanlardan yardım alarak başvuru yapmak faydalı olacaktır. Çünkü çoğu işçi kıdem tazminatı alabilmek için ne yapması gerektiğini bilmemektedir.

 

İşten Kendi Rızasıyla Ayrılıp Kıdem Tazminatı Alma Şartları

  • Çalışma şartlarının giderek ağırlaştırılması nedeniyle işten ayrılma,
  • Sözleşme imzalandıktan sonra sözleşme içeriğinde belirtilen şartlara işveren riayet etmiyorsa,
  • İşçinin sigortasının geç yatması,
  • İşçinin bilgisi dışında haberi olmadan işveren tarafından Sosyal Güvenlik Kurumuna giriş çıkış yapılıyorsa,
  • Bayramlarda, resmi tatillerde işçi çalıştığı halde mesai ücreti ödenmemişse
  • Soyadı değişen kadının evlilik nedeniyle işten ayrılması
  • Yıllık izinlerin tam kullanılmaması durumunda işçi belirtilen bu sebeplerden biri veya birkaçı sebebiyle kendi isteğiyle çıkmak zorunda kalmışsa o işçi/işçiler kıdem tazminatı alabilirler.

 

Kıdem Tazminatında Zaman Aşımı Süresi

1475 sayılı İşçi Kanunu’nun 14. maddesinde kıdem tazminatının zaman aşımı süresiyle ilgili herhangi bir hüküm yer almamaktadır. Bu yüzden kıdem tazminatının zaman aşımı süresi genel hükümlere tabi olup,  818 sayılı Borçlar Kanununun 125.maddesi gereği zaman aşımı süresi 10 yıldır. Zaman aşımının başlangıç süresi iş sözleşmesinin yapıldığı tarih esas alınarak hesaplanır.

 

Kıdem Tazminatı Hakkı Nasıl Hesaplanır?

Bir sözleşmenin kıdem tazminatı hakkı kazandıracak bir şekilde fesh edilmesi durumunda, işçinin çalıştığı her tam yıl için 30 günlük brüt ücret tutarında kıdem tazminatı ödenmektedir ve bir yıldan artan sürelerde ayrı olarak oranlanarak hesaba dâhil edilir. Kıdem tazminatının işçiye ödenen ücretle birlikte işçiye çalıştığı süreler boyunca düzenli olarak sağlanan tüm ücret ve para olarak değerlendirilen menfaatlerin yemek parası, yol parası, düzenli olmak şartıyla yapılan ikramiye ödemelerin brüt tutarları hesap yapılırken dikkate alınır. İşçiye her tam çalışma yılı için ödenen kıdem tazminatı miktarı, fesih tarihinde geçerli olan kıdem tazminatı tavanı ile sınırlandırılmıştır.

 

Kıdem Tazminatı Hesaplanırken Ödemeye Dâhil Edilen Tazminatlar ve Yardımlar

Çıplak ücret, unvan ya da imza tazminatı, eğitim yardımı, gıda yardımı, erzak yardımı, aile yardımı, yıpranma tazminatı,  sosyal yardım niteliğinde ayakkabı veya ayakkabı bedeline kadar kıdem tazminatında yer verilir. Bunların yanında ikramiye (süreklilik arz edenler),temettü, süreklilik arz eden prim ödemeleri, kasa tazminatı, devamlı ödenen primler, ulaşım yardımı da kıdem tazminatı hesaplamasına dâhil edilir. Bunların yanında aylık ödenen eğitim yardımı, sağlık yardımı, giyecek yardımı, yakacak yardımı, mali sorumluluk tazminatı, yemek yardımı, kalifiye-nitelik zammı çocuk zammı veya çocuk yardımı gibi detaylara dikkat edilerek kıdem tazminatı hesaplanır.

Click to rate this post!
[Total: 1 Average: 5]

Leave a Reply

Call Now Button